Zorunlu arabuluculuk
İşçilik alacakları ve işe iade talepleri bakımından arabuluculuk bir dava şartıdır. Arabuluculuk aşaması tamamlanmadan doğrudan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Bu nedenle uyuşmazlığın ilk durağı mahkeme değil arabuluculuk masasıdır.
Arabuluculuk, çoğu zaman "formalite" sanılır; oysa tarafların hazırlıklı geldiği masada uyuşmazlıkların önemli bir kısmı burada sonuçlanır. Belirleyici olan, alacak kalemlerinin doğru hesaplanmış olmasıdır: kıdem, ihbar, yıllık izin, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrı ayrı ve gerekçesiyle konulmalıdır.
Fesih ve işe iade
İş sözleşmesi feshedilen ve iş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür.
Feshin geçerli sayılabilmesi için işverenin geçerli bir sebebe dayanması ve fesih usulüne uyması gerekir: savunma alınması, fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olması. Uygulamada birçok fesih, sebep gerçek olsa bile usul eksikliği nedeniyle geçersiz sayılmaktadır.
Alacak kalemleri ve zamanaşımı
| Alacak | Zamanaşımı |
|---|---|
| Kıdem tazminatı | 5 yıl |
| İhbar tazminatı | 5 yıl |
| Yıllık izin ücreti | 5 yıl |
| Fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ücreti | 5 yıl |
| Ücret alacağı | 5 yıl |
Zamanaşımı süreleri, alacağın türüne ve fesih tarihine göre değişebilir; bu tablo genel çerçevedir.
İspat: kayıt kimde
İş davalarının çoğu, ispat meselesidir. Ücret bordroları, işe giriş bildirgesi, SGK hizmet dökümü ve puantaj kayıtları kural olarak işverendedir. Fazla mesai iddiasında tanık beyanı önemli rol oynar; ancak imzalı bordrolarda fazla mesai tahakkuku varsa, bunun aksinin yazılı delille ispatı gerekir. İşçinin kendi tuttuğu kayıtlar, mesajlaşmalar ve giriş çıkış kayıtları da delil değeri taşır.
İş kazası dosyaları
İş kazası ve meslek hastalığı dosyaları, işçilik alacaklarından ayrı bir mantıkla yürür: maddi ve manevi tazminat talepleri, kusur oranının tespiti için bilirkişi incelemesi ve sürekli iş göremezlik oranı belirleyicidir. Bu dosyalarda ceza soruşturması da paralel yürüyebilir.
İşveren tarafı
Uyuşmazlığın önlenmesi, çoğu zaman davadan daha ucuzdur: iş sözleşmelerinin ve eklerinin doğru kurgulanması, fesih sürecinin usulüne uygun yürütülmesi, ibranamelerin geçerlilik koşullarına uygun düzenlenmesi. Fesih öncesi alınan hukuki görüş, sonradan ödenecek işe iade tazminatının çok altında bir maliyettir.
Genel bilgilendirme amaçlıdır; süreler ve haklar somut olayın koşullarına göre değişir.
Bu alanda en çok sorulanlar
İşten çıkarıldım, ne kadar sürem var?
İşe iade talebiniz varsa, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir; bu süre hak düşürücüdür. Yalnızca kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacaklarını talep edecekseniz zamanaşımı süresi daha uzundur, ancak delillerin taze olması bakımından erken başvuru her zaman lehinizedir.
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kural olarak istifa halinde kıdem tazminatı doğmaz. Ancak ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, mobbing veya çalışma koşullarının esaslı şekilde değiştirilmesi gibi haklı nedenlerle yapılan fesihlerde kıdem tazminatı talep edilebilir. Bu durumda fesih bildiriminin haklı nedeni açıkça belirtmesi ve delillendirilmesi önemlidir.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya kendi belgeleri, tarihleri ve tarafları üzerinden değerlendirilir. Durumunuza özgü değerlendirme için ön görüşme talep edebilirsiniz.
Ücretsiz ön görüşme